نقشه در فرش

طرح فرش ایران آمیزه اي است از هنر، اعتقادات و فرهنگ ایرانی که طی قرون و اعصار شکل گرفته و به اوج خود رسیده و همیشه مورد توجه علاقه مندان به هنر و دوستداران فرش در سراسر دنیا واقع شده است.

یکی از ویژگی هاي بارز و منحصر به فرد طرح هاي فرش ایران، تنوع فراوان آن است. از دلایل این فراوانی در طرح و رنگ، می توان به پراکندگی جغرافیایی تولید فرش، تنوع فرهنگی و قومی، شیوه ي زندگی، نوع نگرش طراحان فرش به پدیده هاي گوناگون اجتماعی، تاریخی و مذهبی اشاره کرد و بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که یکی از مسایلی که باعث شده به فرش ایران در دوره هاي مختلف تاریخ توجه شود و به سلیقه

هاي مختلف مردم را در بازارهاي دنیا جوابگو باشد، گوناگونی و تنوعی است که به دست هنرمندان به وجود آمده است.

در تقسیم بندي که بر اساس طرح و نقش قالی ایران انجام گرفته، فرش ایران در نوزده دسته طبقه بندي و هر دسته نیز به چند شاخه ي کوچکتر تقسیم می شود. این دسته بندي عبارتند از:

1 – بناها و آثاراسلامی 2 – شاه عباسی 3- اسلیمی 4 -افشان 5–اقتباسی 6-بندي 7 -بتهاي 8- درختی

9 -ترکمن 10 -شکارگاه 11 -قابی 12 -گل فرنگ -13 گلدانی 14 – محرمات 15 – ماهی درهم -16 محرابی 17 -هندسی 18 – ایلیاتی 19 – تلفیقی

هنرمند بافنده، طرح و نقش دلخواه خود را به

دوصورت بر روي تارها (چله ها) اجرا می کند:

الف- بدون نقشه: در این شیوه بافت که اغلب بافندگان ایلات و عشایر انجام می دهند، طرح هاي هندسی و شکسته و بدون خطوط منحنی بافته می شود. این طرح و نقش ها سینه به سینه منتقل

شده است.

در بیشتر موارد نیز بافنده با توجه به خواسته و نظر خود، وضعیت محیط زندگی و عوامل دیگر، تغییراتی را در طرح و نقشِ بافته ي خود ایجاد می کند. در این شیوه ي بافت، احتمال وجود اختلاف در قسمت هاي مختلف فرش مانند تفاوت در ابعاد لچک ها و یا عدم تقارن دو نیمه فرش و … وجود دارد که البته نمی توان آن ها را عیب این دسته از  فرش ها دانست.

نمونه فرش بدون نقشه

ب- بافت فرش از روي نقشه: طراح فرش با توجه به خلاقیت خود، نیاز بازار و یا سفارش مشتري به اجراي طرح مورد نظر، بر روي کاغذ نقشه، اقدام می کند.

از مزایاي این شیوه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف) تولید فرش هایی با طرح هاي منحنی و گردان.

ب) تولید فرش بر اساس اندازه و ابعاد مورد نظر.

ج) تولید نقشه هایی با طرح ها و رنگ هاي متنوع.

د) رفع اشکالات احتمالی در طرح و رنگ نقشه، قبل از بافت فرش.

لازم به ذکر است در این شیوه، بافت اشتباه طرح و نقش، به حداقل خواهد رسید.

نمونه فرش با نقشه

منبع: کتاب طراحی فرش زیبا رادینا