نقشه بته ای

نقش بته اي یکی از عناصر خاص راه یافته به هنر فرش بافی است که از قدیم زینت بخش بسیاري از تولیدات کشورمان، مانند ترمه دوزي، قلمکاري، زري بافی، قلمزنی، مینیاتور و تذهیب بوده است. در تصویر مقابل نقش بته بر روي – پارچه نشان داده شده است.

می توان گفت که بته از طرح هاي عمومی فرش ایران است، به این معنا که در تمام نقاط ایران به ویژه قم، کرمان، بیرجند، تبریز، بیجار، نایین و ساروق بافته و به نام هایی متفاوت خوانده می شود.

گفتنی است که ویژگی هاي بته مانند اندازه و تعداد بته ها (مانند بته ي هشت پرِ کردستان)، شکل و سطح بته (مانند بته ي مادر و بچه )،خطوط تزیینی بته، منطقه ي مورد استفاده (مانند بته کرمانی)، ویژگی هاي فرهنگی و بومی (مانند بته ي سرابندي) و … در نامگذاري بته ها تأثیر گذار است.

از معروفترین طرحهاي بته اي می توان به طرح هاي بته جقه، بته افشاري، بته بادامی، بته دوقلو، بته مادر و بچه، بته بازوبندي، بته کشمیر، بته کردستانی(هشت بته)، بته میري و … اشاره کرد.

بته هشت پر کردستان
بته مادر و بچه

الف ) بته جقه (بته کرمانی):

یکی از زیباترین نقش هاي بته، نقش بته جقه در فرش هاي کرمان است که نتیجه ي تجربه ي طولانی هنرمندان آن دیار در صنعت شال بافی، ترمه و پته دوزي است. این بته ها به صورت باریک و بلند و در برخی از موارد بر روي زمینه اي پررنگ، طراحی می شوند

ب ) بته میري (سرابندي):

طرح این بتهي ریز و کوچک، معمولاً با خطوط هندسی و بیشتر در فرش هاي سرابند که در چند کیلومتري اراك واقع است، دیده می شود. از نام هاي دیگر آن می توان به مالِ میر، سرکج، گُل  بته اشاره کرد

بته میری (سرابندی)

منبع: کتاب طراحی فرش زیبا رادینا