نقشه اقتباسی

هنرمندان ایرانی علاوه بر اینکه در تهیه ي نقشه هاي منحصر به فرد استعداد ي سرشار دارند، آزادي عملِ خود را به کار می برند وگاهی طرح هاي غیربومی به ویژه نقوشی را که اصالت آنها ریشه در فرهنگ و هنرایرانی دارد، انتخاب و اقدام به بافت آنها می کنند.

گفتنی است که بافت فرش هاي اقتباسی اغلب در نواحی مجاور مرزها مانند آذربایجان شرقی، خراسان و … که ارتباط بین مردم دو طرف مرز بیشتر است، صورت می پذیرد.

به طور کلی این دسته از فرش ها به دو صورت طراحی و بافته می شوند:

الف – تغییر یافته: در این روش، طراح یا بافنده ي فرش، نمونه یا نمونه هایی از فرش ها را انتخاب و قسمت هایی از طرح و رنگ آنها را در فرش خود به کار می برد.

ب – یکسان با طرح اولیه: طراح و بافنده ي فرش اقدام به تهیه ي فرشی همانند نمونه اصلی و اولیه می کند از معروفترین نقشه هاي اقتباسی می توان به نقشه ي قفقازي، افغانی، آناتولی، گوبلنی(کومه اي) و … اشاره کرد

اقتباسی قفقاز:

طرحی است که میان ایلات و عشایر به ویژه در میان ایلات و عشایر شمال غرب ایران، یعنی آذربایجان شرقی و اردبیل بافته می شود. طرح قفقاز، معمولاً هندسی است با خطوط تجریدي و زاویه دار و ترنج هایی متعدد دارد و گاهی نقش مایه هاي حیوان هایی مانند اسب و اشیایی چون قیچی در آن بافته می شود.از ویژگی هاي قالی هاي طرح قفقاز می توان به موارد زیر اشاره کرد.

1 – کاربرد رنگ هاي ملایم

2 – استفاده از طرح هاي هندسی با خطوط زاویه دار .

3 – طراحی نقش مایه هایی مثل شتر، شیر، قیچی و قاب، گل ها و گلدان هایی با خطوط شکسته در فرش ها.

4 – استفاده از چند ترنج در متن برخی از فرش ها. در بیشتر مواقع از سه ترنج براي پر کردن فضاي متن قالی بهره می گیرند.

گاهی این سه ترنج از نظر طرح و رنگ، همانند یکدیگر و گاهی نیز متفاوت از یکدیگر طراحی می شوند

طرح قفقاز

منبع: کتاب طراحی فرش زیبا رادینا