اصطلاحات و مفاهیم رایج در فرش بافی

رجشمار:

به تعداد گرههای زده شده در عرض و رج های بافته شده در طول فرش، رجشمار گويند. هرچه رجشمار فرش بالاتر باشد، فرش ظريف تر و ريزبافت تر و مرغوبیت آن بیشتر است و بالعكس.

تعداد گره زده شده در 7 سانتیمتر را رجشمار ترکي ميگويند که در مناطق آذریباف مانند تبريز، ارديبل، هريس و . . . مورد استفاده قرار می گیرد

آشنایی با اجزا و بخشهای مختلف طرح یک فرش

در طراحي فرش معمولاً قوانیني وجود دارند که با رعايت آنها نقش ها، در کنار يكديگر قرار گرفته و تصاويری چشم نواز ايجاد ميکنند.

اجزای تشكیل دهنده نقشه يك فرش به طور معمول عبارتند از:

لچك:

بخشي از فرش است که به صورت مثلث (شكل لچك ) درگوشه متن اصلي قرار ميگیرد. چنانچه دور متن اصلي را احاطه کند، به آن لچك پیوسته ميگويند. معمولاً لچك از چند قسمت (قاب) با رنگ زمینه متفاوت تشكیل  ميگردد.

 ترنج:

ترنج در وسط قالي قرار گرفته و به صورت لوزی، بیضي يا دايره ديده ميشود. ترنج همانند لچك از چند قاب تشكیل شده و طرح و رنگ آن بايست با لچك هماهنگي و تناسب داشته  باشد.

حاشیه ها:

حاشیه يكي از بخشهای اصلي نقشه است که به صورت قابي دور متن اصلي را احاطه مينمايد.

بخش های تشكیل دهنده حاشیه عبارتند از:

طره، حاشیه های کوچك، حاشیة بزرگ. اين مجموعه معمولاً يك سوم عرض قالي را بعد از ساده بافي اشغال ميکند. فاصلة بین بخشهای فوق به وسیلة خطوط صافي که معمولاً از سه خط رنگي به نام میل تشكیل ميشود، از هم جدا ميگردند. حاشیه های کوچك دو طرف، حاشیه بزرگ را احاطه کرده و طره در اطراف حاشیه های کوچك قرار ميگیرد. ساده بافي کنار قالي نیز که معمولاً به رنگ متن اصلي فرش است، دور تا دور قالي در  لبه بیروني قرار ميگیرد

 متن:

متن يا زمینه اصلي فضای محصور بین حاشیه های قالي راتشكیل مي دهد. زمینه ممكن است بدون لچك ويا بدون ترنج يا بدون هردو باشد که دراين حالت به آن طرح افشان  ميگويند.

در نقشه قالي طراح ضمن اين که نقش و طرحهای جديدی به وجود ميآورد از يك سری گلها که سابقه و قدمت در نقشه قالي دارند، مانند: شاه عباسي، اسلیمي، اناری، بته جقه، گل فرنگ و . . . استفاده نموده و همراه با شاخ و برگ و پیچشهای لازم، طرحهای چشم نواز را خلق مينمايد.

منبع: بافت مقدماتی فرش هنگامه طوفانی