فرش دستباف کرمانشاه

استان كرمانشاه با مساحتی برابر ۲۴،۶۴۰ كيلومتر مربع در غرب ايران قرار دارد و از شمال به استان كردستان، از جنوب به لرستان و ايلام، از شرق به همدان، و از غرب به كشور عراق محدود می شود. اين استان ناحيه ای كوهستانی و مرتفع است و دالاهو و رشته کوه های پرو و بيستون از کوه های اين منطقه است. استان كرمانشاه در زمستان آب و هوايی سرد و پربرف و در تابستان آب و هوايی معتدل دارد. نواحی جلگه ای اين استان زمستانی معتدل و تابستانی گرم و خشك دارد. اسلام آباد غرب، پاوه، ثلاث باباجانی (تازه آباد)، جوان رود، دالاهو (كرند)، روانسر، سرپل ذهاب، سنقر، صحنه، قصر شيرين، كرمانشاه، كنگاور، گيلان غرب، و هرسين از شهرستان های اين استان است. وضع فرش بافی مراكز عمده فرش استان ذيل مدخل های مربوط در اين دانشنامه آمده است. در اين استان مانند ساير مراكز عشايری و روستايی كشور از ديرباز فرش بافی رواج داشته و توسط زنان انجام می شده است. از نقش های عمومی فرش اين ناحيه نقش ساروق و بيجار و نقوش متداول لچك ترنج و افشان است.

در نقش پردازی فرش اين استان خرده نقش ها، اعم از نقش مايه ها يا بن نگاره ها، نقشی مهم ايفا می كنند. حوض، ماهی، ملوجك (گنجشك)، چراغ، ماه، خرس، قلاب، چكش، شمشير، كمان، نيزه، لاك پشت، گوشواره، سماور، سينی، و پرچم از خرده نقش های فرش کرمانشاه است. در برخی نقاط استان ازقبيل سنقر و كنگاور و اطراف آنها گليم بيش از قالی بافته می شود. سبب اين است که بافت گليم علاوه بر صرفه جويی در مواد اوّليه، وزن آن سبك تر و قابل حمل تر است و بافت آن وقت كمتری می گيرد.

شهر كرمانشاه، مركز اين استان، تا تهران 588 كيلومتر فاصله دارد و از شمال به سنندج، از شرق به همدان، از جنوب به ايلام، و از غرب به اسلام آباد غرب محدود می شود. اين شهر در 34 درجه و 18 دقيقه عرض شمالی و 47 درجه و 4 دقيقه طول شرقی واقع است. ارتفاع آن از سطح دريا 1410 متر است و رودخانه های رازآور، دينور، قره سو، و گاماساب اراضی آن را سيراب می سازد (بيات، ص 364).

وضع جغرافيايی و طبيعی اين شهر و استان كرمانشاه مناسب كشاورزی و دامداری است. كشاورزان زمان بيكاری خود را به امور دام و پشم چينی و ريسيدن و تهيه نخ می پردازند تا از نخ آن در فرش بافی استفاده کنند. اين كار در ميان ايشان سابقه ای طولانی دارد.

مردم اين ناحيه به صنايع دستی علاقه مندند و به ويژه صنايع بافندگی در اين منطقه رواج دارد. فرش بافی در کرمانشاه به منزله پيشه ای خانگی و عمومی شناخته می شود. فرش اين استان معمولاً برای مصرف داخلی بافته می شود و پرزی بلند دارد و بسيار با دوام و محكم است.

برخی از ويژگی های فرش کرمانشاه

  1. رنگ:رنگ فرش كرمانشاه روشن و همچون بافته های ساير عشاير است. امروزه اين رنگ ها، جز در موارد استثنايی، صنعتی است.
  2. بافت و مواد اوّليه:انواع فرش های شهری و روستايی و عشايری با نخ هايی بافته می شود كه با رنگ های گياهی رنگرزی شده است. تا چندی پيش نخ مصرفی در فرش های كرمانشاه از پشم گوسفندان محلی تأمين می شد، اما امروزه با گسترش فرش بافی بخشی از نخ مورد نياز از ساير استان ها وارد می شود.فرش های اين ناحيه با گره متقارن بافته می شود و طرح های آن اغلب هندسی و با خطوط شكسته است. بافت فرش به مثابه صنعتی جانبی همراه با كشاورزی و دامداری از ديرباز در ميان عشاير نواحی كرمانشاه وجود داشته است. گواه آن وجود نقوش و طرح هايی از فرش است كه از قديم به نام مراكز بافت آنها ازقبيل كيوانانی، منسوب به روستای كيوانان، و حسين آبادی و اكبرآبادی شهرت داشته است.امروزه فرش بافی از شغل های درآمدزای منطقه در اطراف شهر كرمانشاه و روستاها و قصبه های استان به ويژه در مراكز صحنه و دينور و بيستون است.
  3. طرح و نقش:اين فرش ها هم به صورت ذهنی و با خطوط شكسته و هم با استفاده از طرح های مخصوص و با خطوط گردان و منحنی بافته می شود.نقش اين فرش ها بيشتر هندسی و بومی و نشان دهنده اعتقادات، سنت ها، و باورهای مردمی است كه اين فرشها را ميبافند.
  • منبع: پژوهشی در فرش ایران تورج ژوله
  • منبع: فرش ایران محمد جواد نصیری
  • .incc.ir
فرش کلیایی
فرش سنقر
  • منبع: پژوهشی در فرش ایران تورج ژوله
  • منبع: فرش ایران محمد جواد نصیری
  • .incc.ir