فرش دستباف بیجار

بيجار از شهرستان های شمال شرقی كردستان است كه در 474 كيلومتری غرب تهران در دامنه های خوش آب وهوای زاگرس قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا ۲۱۴۰ متر است. اين شهر در 47 درجه و 36 دقيقة طول و 37 درجه و 52 دقيقه عرض جغرافيايی قرار دارد. آب وهوای كوهستانی و معتدل آن برای پرورش دام، به ويژه گوسفند، مناسب است. اين شهر در اواخر قرن ششم هجری قمری به نام زرين كمر شهرت يافت. پس از آن گروس ناميده شد و در حال حاضر نيز بيجار نام دارد. تاريخ فرش بافی در اين منطقه روشن نيست، اما اکنون يكي از مراكز عمده فرش بافی كردستان و بلكه ايران به شمار می رود و اكثر مردم آن، به ويژه ترك زبانان عشاير و روستايي و شهرنشين، در طول ساليان متمادي به اين حرفه اشتغال داشته اند.

انواع سجاده، رواسبی، و قالی در ابعاد 2×3 متر از دست باف های مشهور بيجار است.

برخی از ويژگی های فرش بيجار

  1. طرح و نقش:طرح و نقش اين فرش ها متنوع است. برخی از اين نقوش عبارت است از: لچك ترنج، افشان با گل ها و شاخ و برگ شكسته، شكارگاه، اسليمی با ترنج های بزرگ، نقش مايه های ماهی درهم و ريزه ماهی، انواع هراتی با ترنج و بدون لچك، ظل السطانی، تصويری، گل و بوته ای، گل و بلبل، خرچنگ، بندی، ميناخانی، شاه عباسی بيجار، سماوری، سرمه دان، باغی، حيوانات، اشيا، گل فرنگ، و مستوفی.
  2. رنگ:رنگ فرش بيجار گياهی و شيميايی است. رنگ غالب كرم و لاكی و رنگ های ديگر آن سرمه ای، بژ، آبی روشن، صورتی، و نارنجی است؛ االبته در گذشته از پشم های خودرنگ نيز استفاده می شد.
  3. بافت:در منطقه بيجار از زمان های دور فرش بافی رواج داشته و فرش های قديمی گروس با تار و پود پشمی و تخت باف و نيم لول از اعتباری خاص برخوردار بوده است. امروزه سبك و شيوه بافندگی لول باف را زنان هنرمند انجام می دهند.

تار و پود اين فرش ها از نخ پنبه و پرز آنها از خامه پشمی است. گره اين فرش ها متقارن است. هنگام کوبيدن گره ها از بند پود بر روی پود ضخيم استفاده می شود و به همين سبب فرش بيجار بسيار محکم است. شيرازه فرش های گروس و بيجار هم زمان با بافت فرش بافته می شود.

 بیجار:
ویژگی کلّی بافت: 

  • رجشمار بین 30 تا 35 (و در اندک قالی های سفارشی ابریشم بیشتر از 40)
  • گرة ترکی 
  •  گلیم بافی سبک فارسی 
  • دار عمودی ثابت
  • دو پود
  • چله کشی ترکی
  • ابعاد 9 و 6 و پرده ای و دو ذرع
  • مواد اولیه: پشم برای پرز و پنبه برای تار و پود

طرح: 

ماهی درهم (هراتی) ـ لچک و ترنج شاه عباسی ـ انواع گل فرنگ مستوفی ـ گل وکیلی و گل سرخی، لچک و ترنج هندسی، سَمَن بر خانم، اسلیمی دهان اژدری.
رنگ: 

لاکی، انواع آبی، نیلی، سبز، سورمه¬ای، زرد و طلایی.

  • منبع: پژوهشی در فرش ایران تورج ژوله
  • منبع: فرش ایران محمد جواد نصیری
  • .incc.ir