فرش دستباف هریس

هریس در کناره جاده تبریز به اهر قرار دارد. این شهر از نظر قالی بافی معروفیت زیادی دارد و از دیر باز مطلوب بازارهای داخل و خارج بوده است[2]. امروزه نقشه های فرش های هریس هندسی بوده که البته در گذشته نیز این شهر همین سبک طراحی را در کارهای خود استفاده می کرده است، با این تفاوت که رنگ بندی امروز فرش هریس به تبریز تمایل دارد و از رنگ های مسی و مشکی استفاده میشود. رجشمار فرش های هریس حدود 50 بوده و با چله نخ و ابریشم تولید می شوند.(که البته بیشتر در شهرستان مَرَند تولید می شوند)

فاصله هريس تا شهر اهر 22 كيلومتر است. با توجه به مستعد بودن منطقه برای دامداری و علاقه اهالی به صنايع دستی و استفاده از پشم، از گذشته دور صنايع بافندگی ازقبيل فرش بافی در اين منطقه رواج داشته است.

بخشايش، گوراوان، شربيان، سراب، قراجه، لاميزان، مهريوان (مهربان)، دوز دوزان، سرای، و سايين سرا از توابع اين شهر است که اهالی آنجا به فرش بافی اشتغال دارند. در اينجا سخن از فرش همه اين مراكز است، چرا که فرش مناطق فوق به نام فرش هريس در بازار عرضه می شود.

قالی های هريس در خوش رنگی و زيبايی نقشه و ظرافت تار و پود فرش شهرت جهانی يافته است. پشم مصرفی در قالی های اين ناحيه از محل تأمين می شود و بخشی نيز از تبريز و اروميه وارد می گردد.

برخی از ويژگی های فرش هريس

  1. طرح و نقش:نقوش اين فرش ها هندسی و ذهنی است و با نقش مايه درشت و شكسته بافته می شود. ترنج، محرابی، گلدانی، درخت، و بوته از طرح های سنتی و مورد علاقه بافندگان اين ناحيه، به ويژه گوراوان، است. نقش افشان با گل های درشت در زمينه لاكی و كرم از نقوش معروف اين فرش هاست. طرح لچک ترنج يا افشان ترنج نيز از طرح های مورد علاقه بافندگان هريس است که از نقوش برگ بلوط و گل های شاه عباسی در حاشيه اين قالی ها استفاده می شود. حاشيه های معروف به توسن باغه و بالوق شاماما و سماوری در اين منطقه بسيار بافته می شود.در اين فرش ها چهار لچك در چهار گوشه و ترنج يا ترنج هايی در يک مرکز واحد (ترنج مداخل) به شكل مربع يا لوزی يا گل سرخ و ستاره بافته می شود. در فرش های اين ناحيه، به ويژه سراب و گوراوان، كشش خطوط از اسليمی به هندسی و شكسته كاملاً مشهود است و امروزه اغلب طرح های افشان بافته می شود.
  2. رنگ:رنگ در اين فرش ها اغلب شيميايی است. رنگ های لاكی، قهوه ای، صورتی، آبی، و عاجی با غلظت فراوان در فرش هريس به کار می رود. قالی هريس را می توان از لحاظ رنگ آميزی از بهترين فرش های ناحيه آذربايجان به شمار آورد.
  3. بافت:قالی های هريس با گره متقارن و تك پود بافته می شود. دارهای آن عمودی است و چله كشی بر روی دار انجام می شود.

ضخامت و سنگينی و دوام، رنگ های زمينه قرمز روناسی، نقوش هندسی يا هندسی ـ اسليمی، و طرح های ترنجی از ديگر ويژگی های اين قالی هاست. پيش تر، قالي های منطقه ميان تبريز و كوه های سبلان را جوراقان و گوراوان می ناميدند، اما ديری نپاييد كه اين فرش ها در جهان به نام هريس شناخته شد. هريس يكي از مناطقی است كه از ديرباز در آن قالی ابريشمی يا گل ابريشمی می بافت

در بخشایش از توابع هریس فرش هایی مشابه با هریس منتها در بافت خشن تر و تراکم کمتر اغلب در شکل شبه چهارگوش و با رنگ های کلاسیک منطقه بافته می شود در شهرستان اهر نیز فرش هایی متراکم و پر گوشت در اندازه های مختلف بافته می شود و طرح های آن متاثر از طرح های هندسی قفقاز می شباشد

  • منبع: پژوهشی در فرش ایران تورج ژوله
  • منبع: فرش ایران محمد جواد نصیری
  • .incc.ir