فرش دستباف قزوین

شهرستان قزوين، در فاصله 140 كيلومتری غرب تهران واقع شده است. اين شهرستان از شمال به گيلان، از شرق به كرج، از جنوب به همدان و ساوه، و از مغرب به زنجان محدود می شود. مختصات جغرافيايی اين شهر در 50 درجه و 0 دقيقه طولی و 36 درجه و 16 دقيقه عرض جغرافيايی قرار دارد. در شمال اين شهر كوه های ميلدار واقع شده است و دره شاهرود آن را از كوه های الموت جدا می كند و در جنوب آن كوه های خرقان و زرند قرار دارد.

مهم ترين رودخانه قزوين خررود است كه از كوه های خرقان سرچشمه می گيرد و دشت قزوين را سيراب می كند. قزوين در دشت وسيعی قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دريا 1290 متر است. آب و هوای آن متغير و در زمستان نسبتاً سرد است (بيات، ص 429). فرش بافی هم زمان با ساير رشته های هنرِ در عهد شاه طهماسب صفوی كه خود از هنر بهره ای داشت در قزوين، پايتخت صفويان، مورد حمايت قرار گرفت و فرش بافی در اين شهر مانند ساير مراكز رونق يافت، اما پس از انتقال پايتخت از اوايل قرن دهم هجری قمری به اصفهان بافت فرش نيز در اين شهر به ركود گراييد.

برخی از فرش های بافته شدی قديمی اين شهر اکنون در موزه ها يا نزد افراد علاقه مند و مجموعه داران موجود است. طی دهه های اخير، صنعت فرش بافی در اين شهر و روستاهای آن ناحيه مجدداً رونق يافته است.

برخی از ويژگی های فرش قزوين

  1. طرح و نقش:قديمی ترين نقش فرش قزوين نقش هراتی است، اما از اوايل قرن حاضر مجدداً قالی بافی با تأسيس كارگاه های بزرگ رونق يافت و طرح و نقش های زيبای ديگری نيز در اين کارگاه ها عرضه شد كه بعدها در ساير مراكز فرش بافی ايران متداول گشت. يكی از ويژگی های طرح و نقش فرش قزوين وجود كنگره در اطراف حاشيه باريك و انبوه گل ريز و درشت شاه عباسی در متن است. اين فرش ها كه به «گروه قزوين» معروف است متأثر از طرح و نقش فرش كاشان و تهران و نواحی مركزی ايران است.
  2. بافت:فرش اين ناحيه با گره های متقارن و نامتقارن، پرز پشمی، تار و پود پنبه، و رج شمار 30 تا 45 در گره 5/6 سانتی متر بر روی نوعی دار به نام «داروكول» بافته می شود و اندازه فرش ها بزرگ پارچه است.
  3. رنگ:فرش قزوين را با توجه به رنگ های آن، كه اغلب قرمز و سرمه ای است، از فرش کاشان تفکيک می کنند (صادقي، ش 74). در گذشته، رنگ مورد استفاده در رنگرزی فرش گياهی بود ولی امروزه بيشتر صنعتی است.