فرش دستباف فراهان

در مطالعه گذشته قالی بافی نواحی مرکزی، به نام بسیار معروفی چون فراهان بر می خوریم که از حدود یکصدو بیست و پنج سال پیش تا کنون مترادف با فرش هایی بسیار شکیل از نظر شکل و مرغوب از جهت بافت بوده است.

در قدیم، بافت فرش هایی ترنج دار در سبک شاخه شکسته در زمینه ای ساده و عاری از نقش بیشتر به رنگ زرد طلایی با حاشیه ای سماوری و هم چنین طرح های درختی در متنی به رنگ آبی سرمه ای در آن رواج داشته است.

برخی از ويژگی های فرش فراهان
  1. طرح و نقش:نقش فرش ناحيه فراهان نقش هراتی (بدون ترنج)، گل حنا، ماهی، و دسته گل است كه به شکل مينياتور در زمينه سبز متمايل به زرد بافته می شود. اغلب اين نقوش در زمينه ای قرار می گيرد كه با حاشيه های (۳ و ۵ و ۷)گانه در بر گرفته شده است. طرح های عمومی در فرش فراهان لچك ترنج، افشان، نقوش شاه عباسی، ماهی، دسته گل، هراتی مينياتوری، و همچنين طرح های بدون لچك است و نقش مايه های سنتی آن ماهی و دسته گل و گل خانه ای است.
  2. بافت:شكل سنتی اين فرش ها مستطيل و اندازه آنها متوسط و معمولاً ذرع و نيم و دوذرعی و كناره است. فرش فراهان از لحاظ بافت فشرده است و با گره نامتقارن و با دو پود و پرز كوتاه بافته می شود.
  3. رنگ:رنگ حاشيه اين فرش ها سبز و متن آنها لاكی روشن، دوغی، سفيد عاجی، آبی، سرمه ای، و صورتی با مايه گياهی است.
  4. مواد اوّليه:در تار و پود فرش فراهان از نخ پنبه ای استفاده می شود و اين نخ ها عمدتاً از كارخانه های استان تهيه می گردد. در گذشته، در اين فرش ها از نخ فرنگی نيز استفاده می شد. پشم را اغلب از گوسفندان محلی و بخش ديگر را از بازار اراك (ريس كارخانه های گلپايگان و اراك) تهيه می کنند. قاليچه های گل باف اين ناحيه ظريف و ريزباف و سبك و حمل شدنی است.

منبع: مرکز ملی فرش

فرش ایران محمد جواد نصیری