فرش دستباف تهران

شهر تهران يكی از شهرهای بزرگ و پرجمعيت جهان است که با وسايل نقليه گوناگون به ساير نقاط جهان متصل می شود. اين شهر از شمال به رشته كوه های البرز، از شرق به شهرهای دماوند و ورامين، از جنوب به شهرری، و از غرب و شمال غربی به استان البرز محدود می شود. اين شهر ميان دو رودخانه كرج و جاجرود قرار گرفته است كه از دامنه های جنوبی البرز سرچشمه می گيرد. در تابستان آب و هوايی گرم و در زمستان آب و هوايی معتدل دارد.

تهران 1110 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و در 51 درجه و 24 دقيقة طول و 35 درجه و 41 دقيقة عرض جغرافيايی قرار گرفته است. تهران به عنوان قريه ای از شهرری دارای تاريخی طولانی است، اما آبادی شهر تهران از عهد قاجاريه آغاز شده است. وضع اجتماعی و شرايط اقليمی تهران به گونه ای نيست كه از مراكز مهم فرش بافی باشد، اما اين شهر در امر توزيع و صادرات فرش كشور نقش مهمی ايفا می کند و كليدی ترين مركز دادوستد فرش ايران است.

در تهران دارهای قالی در محل سكونت علاقه مندانی برپاست كه از استان های مستعد قالی بافی كشور مهاجرت کرده اند. شركت های خصوصی در برخی كارگاه های بزرگ نيز تشكيلات خود را در حومه شهر و مراكزی همچون كرج و ورامين و علی شاه عوض داير کرده اند و كارگران ماهر را از نقاطی همچون آذربايجان، خراسان، كرمان، اصفهان، و كردستان به تهران آورده و به كار گماشته اند. بنابراين چنانچه فرشي هم در اين شهر بافته شود، بومی نيست و متعلق به مهاجران نقاط ديگر است. تهران در گذشته نيز هيچ گاه از مراكز قالی بافی نبوده و فقط در برخی نواحی آن صنايع فرش بافی و مشاغلی ازقبيل ريسندگی، قالی شويی، پشم شويی، و رنگرزی رواج داشته است. مؤسسه های دولتی و شركت های وابسته به دولت در تهران و اطراف آن برای پيشبرد صنعت فرش بافی فعاليت می کنند. به همين سبب است كه اغلب فرش بافان ساير استان ها به تهران وابسته اند.

برخی از ويژگی های فرش تهران

  1. طرح و نقش و رنگ:طرح و نقش و رنگ آميزی قالی های متفرقه بافت تهران به آداب و سنت های بافندگان مهاجر وابسته است. لچك ترنج با اسليمی و ختائی، درختی، بازوبندی، هراتی، و افشان از طرح های مورد علاقه بافندگان در شهر و حومه تهران است. اين فرش ها با پرز كوتاه و رنگ های روشن بافته می شود.

قالی های بافت اين ناحيه عموماً داراي حاشيه است و سبك شهری دارد. بهره گيری بيش از حد از نقوش انسانی و پرندگان و حيوانات و نيز استفاده از اسليمی و خطوط دايره ای از ويژگی های فرش تهران است.

  1. مواد اوّليه:مواد اوّليه مصرفی در فرش تهران متناسب با سبك بافت اقوام مهاجر است.

تحول در فرش تهران طی سه دهه گذشته، تحول بسياری در طراحی و بافت و تزيين فرش های اين ناحيه به وجود آمد كه مهم ترين سبب آن مهاجرت روستاييان و اهالی شهرهای ديگر به تهران است. در حال حاضر در اطراف تهران، به ويژه ناحيه اسلام شهر كه پذيرای مهاجران بيشتری است، كارگاه های بزرگ و كوچك قالی بافی داير شده است و انواع طرح ها ازقبيل طرح های نائين، قم، و تبريز در آنجا بافته می شود.

منبع: مرکز ملی فرش